Indexatie alimentatie 2024 vastgesteld op 6,2%! Aandachtspunten voor de scheidingspraktijk

Het indexeringspercentage voor kinder- en partneralimentatie is voor 2024 vastgesteld op 6,2%. Dit percentage is sinds 1984 niet meer zo hoog geweest! Wat betekent dit voor eerder bepaalde onderhoudsvoorzieningen met name als het inkomen van de alimentatieplichtige niet meestijgt met dit percentage?

Wettelijke indexering – algemeen 
Kinder- en partneralimentatie worden jaarlijks geïndexeerd per 1 januari van het volgende kalenderjaar. Dit is voor zowel kinder- als partneralimentatie wettelijk geregeld in art. 1:402a BW.[1] Met de indexering wordt beoogd om de onderhoudsvoorzieningen mee te laten stijgen met de loonontwikkeling. Op de website van het LBIO kan de geïndexeerde alimentatie eenvoudig worden berekend.

Gevolgen voor de alimentatiegerechtigde
In deze periode van stijgende prijzen voor levensonderhoud zal de wettelijke indexering zorgen voor een welkome toename van de alimentatiebedragen voor de alimentatiegerechtigde. Houd er echter rekening mee dat het recht op toeslagen kan wijzigen als gevolg van een hogere partneralimentatie. Als het recht op toeslagen hierdoor daalt, heeft dit een dempend effect op de inkomensstijging van de alimentatiegerechtigde ex-partner.

Gevolgen voor de alimentatieplichtige
Vooral voor alimentatieplichtigen wiens loon niet (of minder) zal stijgen in 2024 dan het percentage van de wettelijke indexering, kan de wettelijke indexering van de alimentatie een koopkrachtdaling betekenen. Er zou een situatie kunnen ontstaan dat door de hogere onderhoudsbijdrage de alimentatieplichtige meer moet gaan bijdragen aan zijn ex-partner of kinderen dan zijn draagkracht toelaat. De alimentatieplichtige is dan toch verplicht om de verhoging te betalen, tenzij deze dat anders overeenkomt met zijn ex-partner.

Als de draagkracht van de alimentatieplichtige door de indexering onder druk komt te staan, zal deze sneller een herberekening van de onderhoudsvoorzieningen voor de kinderen en/of ex-partner wensen. Wanneer de ex-partner niet bereid is om hieraan mee te werken resteert de (onzekere) gang naar de rechter. De rechter zal daartoe alle relevante omstandigheden opnieuw beoordelen.[2] Dat betekent dat bijvoorbeeld inkomenswijzigingen van de alimentatiegerechtigde, wijzigingen in de zorgregeling etc. eveneens in aanmerking worden genomen in de beoordeling door de rechter. Het wijzigen van de alimentatieverplichting op grond van de indexering op zichzelf, zal naar alle waarschijnlijkheid onvoldoende zijn voor een relevante wijziging van omstandigheden als bedoeld in art. 1:401 BW.

Informeren over de wettelijke indexering: een zorgvuldige afweging
Het niet-aanpassen van de alimentatie conform de wettelijke indexeringsregels kent grote financiële risico’s omdat niet betaalde alimentatie tot 5 jaar teruggevorderd kan worden.[3] Dat pleit ervoor cliënten die je in het verleden hebt begeleid bij hun scheiding, jaarlijks te informeren over de indexering. Hierbij is het verstandig de verwachtingen van cliënten goed te managen en al tijdens de afwikkeling van de scheiding met hen af te stemmen dat je hen hier jaarlijks over gaat informeren. Door dit jaarlijkse contactmoment toon je jouw betrokkenheid en blijf je in beeld bij cliënten. Dit heeft mogelijk een positieve invloed op eventuele doorverwijzingen. In de kennisbibliotheek en in de webshop is een modelbrief (e-mail) opgenomen die je kunt gebruiken indien je jouw cliënten wilt wijzen op de indexering van de kinder- en of partneralimentatie.

Wanneer de wettelijke indexering voor een cliënt aanleiding is om jou in te schakelen om alimentatie opnieuw te berekenen, wijs deze er dan vooraf op dat een voorstel tot herberekening de verhoudingen met de ex-partner mogelijk kan verstoren. Cliënt dient zich af te vragen of een aanpassing van de alimentatie het waard is om een mogelijk kwetsbaar evenwicht te verstoren met alle gevolgen van dien, ook voor eventuele kinderen.

In geval wordt besloten de mogelijkheden tot herberekening toch nader te onderzoeken, kun je de ex partners gezamenlijk uitnodigen voor een gesprek hierover. Je kunt zo bespreken of zij beiden daadwerkelijk tot herberekening willen overgaan en welke uitgangspunten hierbij worden gehanteerd. Daarnaast kun je begeleiding bieden bij het maken van een herberekening en het vastleggen van de afspraken daarover. Denk daarbij ook aan het model vaststellingsovereenkomst ingangsdatum onderhoudsvoorzieningen’ in de kennisbibliotheek en webshop dat in deze situaties kan worden gebruikt. Voor beide cliënten is het dan in elk geval duidelijk wanneer de nog overeen te komen wijziging ingaat.

Heb je behoefte aan een overzicht van actualiteiten '23/24?
De Scheidingsdeskundige organiseert jaarlijks bijeenkomsten waarbij alle actualiteiten omtrent wet- en regelgeving ten aanzien van het scheidingsproces aan bod komen. Je kunt kiezen uit een bijeenkomst op locatie of het digitale klaslokaal.
Speciaal voor leden van het Register Erkend Scheidingsadviseur® is er de Actualiteiten- en netwerkdag 23/24 RES.

[1] Art. 1:402a is van regelend recht. Dit betekent dat bij overeenkomst (of door de rechter) kan worden afgeweken van de wettelijke indexatie of de indexering kan worden uitgesloten.
[2] HR 24 september 2010, ECLI:NL:HR:2010:BM7672
[3] Zie ons artikel: ”Indexering alimentatie 2023 bekend! De meest voorkomende praktijkvragen op een rijtje”