Is waardeontwikkeling van een woning ook een vrucht van die woning?

Maarten investeert in 2010 een schenking met uitsluitingsclausule in een gemeenschappelijke woning. Bij scheiding claimt hij tevens waardegroei van de woning omdat vruchten in de schenkingsakte zijn uitgesloten. Het Hof Arnhem-Leeuwarden verduidelijkt het onderscheid tussen vruchten en waardeontwikkeling.

Inleiding - Theoretisch kader
Maarten en Vera zijn in 2007 gehuwd in gemeenschap van goederen. Maarten krijgt van zijn ouders een schenking van € 26.000. In de notariële schenkingsakte is de volgende uitsluitingsclausule opgenomen:

‘Al hetgeen krachtens de onderhavige schenkingen is verkregen alsmede de vruchten daarvan zal niet vallen in enige gemeenschap van goederen en kan niet worden betrokken in enige verrekeningsovereenkomst.’

Maarten gebruikt in 2010 de schenking bij de aankoop van een woning die tot de gemeenschap van goederen gaat behoren.

Op 19 juli 2023 dient Maarten een verzoek tot scheiding in. Maarten en Vera twisten onder andere over de wijze van vaststellen van het vergoedingsrecht. Maarten ziet de (evenredige) waardevermeerdering van de woning als vrucht van het geschonken geldbedrag en wil dat de beleggingsleer wordt toegepast. Vera is het daar niet mee eens en vindt dat het vergoedingsrecht nominaal gewaardeerd moet worden.

Het Hof Arnhem-Leeuwarden overweegt en beslist:
Artikel 3:9 BW geeft een definitie van de term vruchten. Hierbij kan gedacht worden aan huur, rente, pacht en dividend. Als Maarten de geschonken gelden op zijn bankrekening had gestort, dan zou de daarover ontvangen rente als vrucht aangemerkt worden. Maarten heeft het aan hem geschonken geldbedrag echter geïnvesteerd in de woning. Maarten heeft het geschonken geldbedrag niet meer en heeft daarvan dus ook niet de vruchten. Zijn stelling dat de waardevermeerdering van de woning waaraan het geschonken geldbedrag is besteed gezien moet worden als de vrucht van het eerder geschonken geldbedrag, volgt het hof niet. De waardevermeerdering van een goed waarvan de koopsom deels is betaald met van de gemeenschap uitgesloten gelden is geen vrucht van die gelden. Dat volgt niet uit artikel 3:9 BW en ook niet uit de omschrijving van de uitsluitingsclausule.

Nu de betaling van de koopsom met eigen vermogen (uit de schenking) is gedaan in 2010 is de vergoedingsvordering ontstaan vóór 2012 en dient het beloop van de vergoedingsvordering nominaal te worden vastgesteld.

Belang voor de praktijk
In de praktijk komt het geregeld voor dat cliënten (en soms ook professionals) in de veronderstelling zijn dat de bepaling in de uitsluitingsclausule dat ook vruchten van geschonken of vererfd vermogen buiten de gemeenschap moeten blijven ertoe leidt dat waardeontwikkeling van de woning toegerekend moet worden aan het vergoedingsrecht. Het hof geeft een goed onderbouwde uitleg waaruit blijkt waarom dit niet het geval is.