Primeur! Rentecompensatie vastgesteld door Hof Den Haag!

Al jaren is er onzekerheid of er een juridische grondslag bestaat voor een rentecompensatie ten aanzien van het voortzetten van een hypotheekrentecontract met een gunstige rente. Het Hof Den Haag beslist dat een rentecompensatie onder omstandigheden gebaseerd kan worden op het leerstuk van de ongerechtvaardigde verrijking.

Rentecompensatie, even opfrissen
Op 19 maart publiceerden we al een uitgebreid artikel over dit zeer relevante thema; “Compensatie hypotheekrentecontract, een praktische verkenning voor de scheidingspraktijk”. Dat artikel gaat in op de enorme relevantie van het hypotheekrentecontract, het voortzetten daarvan en de economische impact die dit op partners heeft. Daarbij hebben wij ook een afwegingskader gegeven om tot een eventuele compensatie te komen. Ook hebben wij toen een toolkit ontwikkeld met een speciale berekeningsmodule waarin je hypotheekrentecontracten met elkaar kunt vergelijken. Zo heb je snel inzichtelijk voor jouw cliënten wat de economische impact is ten aanzien van de afspraken met betrekking tot het hypotheekrentecontract.

Ondanks dat iedereen overtuigd is van het enorme economische belang dat veelal gepaard gaat met het rentecontract bleef er 1 belangrijke vraag openstaan; “Is er eigenlijk wel een juridische grondslag voor een eventuele compensatie van het rentecontract?”

Die vraag is nu bevestigend beantwoord.

Wat was er aan de hand?
Maarten en Vera zijn gehuwd in gemeenschap van goederen (oud recht). Tot de gemeenschap behoort een woning. Ter verwerving van de woning hebben ze samen een hypotheek afgesloten bij de Rabobank.

Maarten en Vera spreken af dat Vera de woning zal overnemen en het hypotheekrentecontract zal voortzetten.

Maarten is van mening dat Vera hem € 98.455 dient te betalen vanwege het rentevoordeel dat Vera in verband met het voortzetten van het contract geniet. Maarten beroept zich op ongerechtvaardigde verrijking (art. 6:212 BW). Volgens hem wordt Vera verrijkt door voortzetten van het volledige contract. In het spiegelbeeld hiervan verarmt Maarten omdat hij de helft van het contract verliest. Een redelijke grond voor deze verarming en verrijking ontbreekt. Daarbij speelt dat het bij de Rabobank mogelijk is het hypotheekrente contract te splitsen. Hierdoor had hij zijn deel van het contract kunnen behouden. Maarten geeft aan dat ook hij de woning had kunnen overnemen. Dan waren de rollen omgedraaid.

Vera is het hier niet mee eens. Zij neemt de stelling in dat Maarten in zijn geheel geen recht heeft op een compensatie. Zij onderbouwt dat als volgt:

Vera stelt dat Maarten nooit heeft aangegeven de woning over te willen nemen. Ook heeft hij nooit aangegeven dat hij de helft van het gunstige hypotheekrentecontract wilde meeverhuizen. Als hij dat wel had gedaan dan was deze route, volgens Vera, bespreekbaar geweest.

Vera geeft aan dat het berekenen van de verrijking en verarming maatwerk op voorhand niet mogelijk is. Het is immers onduidelijk hoe lang zij nog in de woning blijft wonen en of zij tot de formele einddatum van het contract gebruik maakt van de gunstige condities. Daarnaast stelt zij ook dat zij geen middelen heeft om een compensatie te betalen en dat het voor hen beiden in het belang van de kinderen is dat Vera, met de kinderen, in de woning kan blijven wonen.

Ook is Vera het niet eens met de berekening die Maarten heeft laten opstellen. Daar is gerekend met een aflossingsvrije hypotheek terwijl het een annuïteitenhypotheek betreft. De adviseur heeft tevens gerekend met een actuele rente van 5% terwijl volgens Vera 3,31% een redelijkere tarief is. Zij komt uit op een compensatie van € 14.990. In het hoger beroep heeft Maarten aangegeven dat hij met dit bedrag kan leven.

Het Hof Den Haag legt uit en bepaalt:
Art. 6:212 BW bepaalt dat diegene die ongerechtvaardigd is verrijkt ten koste van een ander verplicht is, voor zover dit redelijk is, de schade van diegene te vergoeden tot het bedrag van zijn verrijking.

Het hof is het met Maarten eens dat de vrouw wordt verrijkt en dat hij verarmt omdat hij 50% van het gunstige contract verliest. Vera wist dat zij 100% van de “verhuisfaciliteit” zou gebruiken ten koste van Maarten. De vrouw heeft onvoldoende onderbouwd dat zij de rentecompensatie niet kan betalen. Het Hof stelt de compensatie vast op de helft van het door Vera berekende bedrag.

Analyse de Scheidingsdeskundige
Het Hof gaan helaas niet inhoudelijk in op de berekeningen van Maarten en Vera en de wijze waarop een dergelijke berekening tot stand moet komen. Ook wordt niet uitgelegd waarom het bedrag van Vera, waarbij staat vermeld dat het de berekende rentecompensatie is, door 2 wordt gedeeld. In de uitspraak wordt ook niet ingegaan op het verzoek van Maarten om de schuld op zijn actuele waarde te waarderen. Desalniettemin geeft deze uitspraak ons nieuwe relevante inzichten.

Belang voor de praktijk
Het Hof den Haag laat met deze uitspraak zien dat er wel degelijk een juridische grondslag (ongerechtvaardigde verrijking) bestaat voor het toekennen van een vergoeding aan partner die zijn rechten ten aanzien van het hypotheekrentecontract verliest. De gegevens uit de uitspraak zijn summier. Zo kunnen we niet herleiden hoe de berekeningen er exact uit hebben gezien en welke overwegingen daarbij speelden.

Van geval tot geval dient in de praktijk beoordeeld te worden of het redelijk is dat er een compensatie wordt overeengekomen voor het volledig voortzetten van een gunstig hypotheekrentecontract. Het verdient de voorkeur dat cliënten in onderling overleg tot een redelijke oplossing komen. Als professional kun je cliënten begeleiden bij dit proces. Zoals gezegd kan de “Toolkit rentecompensatie” daar ondersteuning bij bieden.