Verjaring van vergoedingsrechten bij samenwoners, een reëel risico!

Man investeert tijdens de samenwoonrelatie € 244.124 in een verbouwing. Op grond van het samenlevingscontract ontstaat een vergoedingsrecht. Door hetzelfde samenlevingscontract is het vergoedingsrecht na 5 jaar verjaard. De man verliest zijn inleg!

Inleiding - Theoretisch kader

• Partijen hebben in de periode van 2008 tot begin 2017 een affectieve relatie gehad. De relatie is begin 2017 geëindigd.
• Op 30 oktober 2013 hebben zij een woning gekocht (50%/50%)
• Op 30 oktober 2013 hebben zij in verband met de aankoop van de woning een samenlevingscontract gesloten. Over vergoedingsrechten is daarin het volgende opgenomen:
  “Indien aan het vermogen van een partij een waarde is onttrokken ten behoeve van de andere partij, heeft deze jegens de andere partij recht op een vergoeding gelijk aan de waarde ten tijde van de onttrekking. Het bedrag is direct opeisbaar, tenzij redelijkheid en billijkheid zich daartegen verzetten.”
• Na 30 oktober 2013 is de woning grondig verbouwd voor € 244.124. De man heeft deze kosten voor zijn rekening genomen. Twee jaar later zijn de man, de vrouw en haar kinderen in de woning getrokken.

In 2017 gaan de man en de vrouw uit elkaar. De man blijft in de woning wonen. Jaren na de relatiebeëindiging gaan de man en de vrouw over tot afwikkeling van de woning (eenvoudige gemeenschap).

En natuurlijk… het vergoedingsrecht staat ter discussie. De rechtbank komt tot het volgende:

In de samenlevingsovereenkomst is bepaald dat de vordering direct opeisbaar is, tenzij redelijkheid en billijkheid zich daartegen verzetten. De verjaringstermijn bedraagt vijf jaar nadat de man de investeringen heeft gedaan in verband met de verbouwing. Dat betekent dat de vorderingen van de man zijn verjaard, tenzij de redelijkheid en billijkheid zich tegen directe opeisbaarheid verzetten. 

Door de man is verklaard dat het artikel in de samenlevingsovereenkomst is bedoeld als equivalent van artikel 1:87 BW dat betrekking heeft op gehuwden en geregistreerd partners. Hij heeft aangevoerd dat de redelijkheid en billijkheid zich er tegen verzetten dat tijdens de relatie aanspraak wordt gemaakt op vergoeding. De rechtbank gaat niet mee in het betoog van de man. Uit de samenlevingsovereenkomst volgt niet dat partijen artikel 1:87 BW (en de daarop van toepassing zijnde jurisprudentie) van toepassing hebben verklaard in hun onderlinge verhouding. Het artikel wordt niet genoemd in de samenlevingsovereenkomst en de daarin genoemde redelijkheid en billijkheid geeft onvoldoende aan dat hiermee artikel 1:87 BW wordt bedoeld en in het licht van dat wetsartikel moet worden gelezen.

De man heeft daarnaast geen feiten of omstandigheden genoemd die maken dat de redelijkheid en billijkheid zich verzetten tegen directe opeisbaarheid. Dat partijen gedurende vijf jaar nadat hij de door hem gestelde kosten heeft gemaakt nog een relatie hadden, is hiervoor onvoldoende. Bovendien had de man (binnen de verjaringstermijn) ook afspraken met de vrouw over de verbouwingskosten kunnen maken, maar dat heeft hij niet gedaan.

Omdat de redelijkheid en billijkheid niet in de weg staan aan de directe opeisbaarheid, heeft dit tot gevolg dat de verjaringstermijn voor de vordering van de man op de vrouw ten aanzien van de (helft van de) verbouwingskosten telkens is gaan lopen een dag nadat een bedrag door de man was betaald. Nu niet is gesteld of gebleken dat de man telkens tijdig de verjaring van zijn vorderingsrechten heeft gestuit is het vorderingsrecht van de man verjaard. De vordering van de man inzake een vergoedingsrecht wordt daarom afgewezen.

Omdat er sprake is van verjaring hoeft niet meer gekeken te worden naar grondslagen voor een eventueel vergoedingsrecht.

Belang voor de praktijk
Bij samenwoners verjaren vergoedingsrechten 5 jaar nadat deze opeisbaar zijn geworden. Als er niets is afgesproken is de vordering opeisbaar direct na het moment waarop de betaling heeft plaatsgevonden.

Dit is anders als er een overeenkomst is gesloten inzake een vergoedingsrecht waarbij de specifieke afspraak is gemaakt dat het vergoedingsrecht pas opeisbaar is op het moment van relatiebeëindiging. In dat geval begint de verjaringstermijn van 5 jaar pas op het moment van relatiebeëindiging te lopen.

Bij het bestuderen van een overeenkomst inzake vergoedingsrechten, al dan niet opgenomen in een samenlevingscontract, dient dus goed gekeken te worden naar bepalingen over de opeisbaarheid. Daarmee valt of staat de juridische duiding of er wel of geen sprake is van een vergoedingsrecht.

De Scheidingsdeskundige biedt diverse opleidingen om jouw kennis rondom de thema's relatievermogensrecht en samenwoners te verdiepen: 

Masterclass Actualiteiten Relatievermogensrecht met Jasper Horsthuis
Masterclass Samenwoners & Scheiden met Jacqueline van der Vorm
PE CFP/FFP Praktijktoepassing 2024: Samenwoners en financieel advies met Jacqueline van der Vorm