14 april 2026
In 2024 kondigde de Nederlandse Orde van Advocaten aan verscherpt toezicht te gaan houden op de afhechtingsadvocaat. Onlangs verscheen in het Advocatenblad een artikel met de bevindingen van dit onderzoek. Volgens de deken is er een systeemverandering nodig. De Scheidingsdeskundige geeft hiervoor een voorzet met de publicatie van een protocol voor scheidingsbegeleiding.
Inleiding - Theoretisch kader
Wat er voorafging
Op 26 maart 2024 verscheen het artikel Afhechtingsadvocaat op de korrel in het Advocatenblad.[1] Hierin kondigde de Nederlandse Orde van Advocaten aan gericht toezicht te gaan houden op advocaten die optreden als afhechtingsadvocaat bij echtscheidingen op gezamenlijk verzoek. Het artikel signaleert dat afhechtingsadvocaten tekortschieten: ze dienen verzoekschriften in zonder de opgestelde stukken te beoordelen. Advocaten voldoen hierdoor niet aan hun zorgplicht, waardoor de kwaliteit van de afwikkeling van de scheiding onder druk komt te staan.
De Scheidingsdeskundige heeft in mei 2024 gereageerd op deze ontwikkelingen en daarbij gewezen op een aantal risico’s.[2] Enerzijds hebben wij onze waardering uitgesproken voor de inspanningen van de deken om de evidente misstanden binnen de advocatuur aan te pakken. Anderzijds hebben wij onze zorgen uitgesproken over de positie van de gekwalificeerde scheidingsprofessional die voldoet aan hoge kwaliteitsstandaarden.
We hebben de NOvA in 2024 opgeroepen om bij de onderzoeken en regulerende maatregelen rekening te houden met de zorgvuldig opgebouwde samenwerkingen tussen advocaten, mediators en andere scheidingsprofessionals die gezamenlijk streven naar de hoogste kwaliteit van dienstverlening.
Artikel Advocatenblad 2026
In het artikel Afhechter moet eerder in beeld beschrijft de verantwoordelijk deken, Eef van de Wiel, de resultaten van het onderzoek. Er zijn honderd dossiers van afhechtingsadvocaten onderzocht. De kwaliteit van deze dossiers is onder de maat en advocaten voldoen niet aan hun zorgplicht. In de afgelopen twee jaren zijn diverse advocaten voor de tuchtrechter gebracht en is hun een maatregel opgelegd. Andere advocaten hebben hun praktijk uit eigen beweging – al dan niet na een gesprek met de deken – gestaakt.
De deken concludeert dat het voor afhechtingsadvocaten - ook als zij te goeder trouw zijn - bij de huidige werkwijze eigenlijk onmogelijk is om hun zorgplicht goed te vervullen. De advocaat komt namelijk pas in beeld als de mediation al nagenoeg is afgerond. Dan zijn alle afspraken al beklonken en komt de inbreng van de advocaat als mosterd na de maaltijd. De mediator en de cliënten zijn op dat moment niet meer ontvankelijk voor de inhoudelijke betrokkenheid van de advocaat en een eventuele heroverweging van keuzes.
De deken vindt het noodzakelijk dat de advocaat eerder in het proces wordt betrokken. Al tijdens de mediationfase moet de advocaat in positie worden gebracht zodat de inbreng van de advocaat meegenomen kan worden bij het maken van de afspraken. De Scheidingsdeskundige pleit in dat verband voor een constructieve samenwerking tussen advocaat en scheidingsprofessional waarbij beide partijen werken binnen een gezamenlijk kwaliteitskader. ‘Het vierogenprincipe zorgt ervoor dat afspraken niet alleen zorgvuldig tot stand komen, maar ook juridisch goed worden getoetst. De mediator begeleidt het proces, de advocaat sluit aan op de cruciale momenten.
Overigens vindt de deken het geen slechte ontwikkeling dat mensen hun scheiding via een mediator regelen. “Dit is nu de praktijk in Nederland en daar zitten veel voordelen aan. Een mediator kan weer andere dingen dan een advocaat en er zitten zeker hele goede tussen de duizenden mediators die hun diensten aanbieden”.[3]
Belang voor de praktijk
Het merendeel van de scheidingen in Nederland is een overlegscheiding: een scheidingsprofessional begeleidt het proces en een advocaat dient het verzoekschrift in bij de rechtbank. Deze werkwijze brengt een gezamenlijke verantwoordelijkheid met zich mee. Primair gaat dat om hoogwaardige dienstverlening aan cliënten die met een scheiding worden geconfronteerd. Daarbij moet het proces zodanig worden ingericht dat iedere professional aan zijn of haar zorgplicht kan voldoen. De deken stelde in het Advocatenblad expliciet: "Wij signaleren dat het niet goed gaat, dat de randvoorwaarden moeten veranderen. Het is aan anderen dat over te nemen."
De Scheidingsdeskundige heeft daarom een protocol ontwikkeld voor scheidingsbegeleiding waarbij de scheidingsprofessional en advocaat samenwerken. Het protocol biedt een gedeeld kader voor hoogwaardige scheidingsbegeleiding met een heldere rolverdeling en als primair doel: betere begeleiding van cliënten die zich in een kwetsbare positie bevinden. De scheidingsprofessional begeleidt het proces en de advocaat sluit aan op de cruciale momenten (dakpanconstructie). Door deze werkwijze wordt de advocaat op het juiste moment in positie gebracht namelijk op het moment van toetsing van de concept-afspraken, vóór het moment dat de afspraken geformaliseerd worden.
De kwetsbaarheden waarop de advocaat moet toetsen worden niet achteraf opgespoord maar direct zichtbaar als onderdeel van het proces. De scheidingsprofessional draagt het dossier over via een gestructureerd overdrachtsformulier. Hieruit blijken eventuele gevoeligheden en aandachtspunten. De advocaat kan de concept-afspraken daardoor gericht beoordelen op impactvolle keuzes en risico's en bijsturen waar dat nodig is.
Het resultaat is een samenwerking waarin beide professionals elkaar door middel van een vier ogen principe versterken. Beide professionals kunnen binnen deze samenwerking gezamenlijke cliënten optimaal begeleiden en daarmee aan hun zorgplicht voldoen
Bij de ontwikkeling van het protocol is aangesloten bij de normen die in de tuchtrechtspraak zijn geformuleerd voor de afhechtingsadvocaat. Dit houdt onder meer in dat advocaten:
Het protocol bestaat uit de volgende onderdelen:
1. Proces samenwerking scheidingsprofessional-advocaat
Dit onderdeel beschrijft het proces van samenwerken tussen scheidingsprofessional en advocaat bij het begeleiden van echtscheidingen en ontbindingen van geregistreerde partnerschappen. In concrete stappen worden de taken van de scheidingsprofessional en de advocaat per fase van het scheidingsproces uitgewerkt. Bijzondere aandacht is er voor de overdracht van informatie tussen scheidingsprofessional en advocaat. Hiervoor hebben wij een gestandaardiseerd online formulier ontwikkeld waarmee de advocaat snel inzicht krijgt in de bijzonderheden in een dossier.
2. Profiel- en kwaliteitsformulier scheidingsprofessional
Aangezien het beroep van scheidingsprofessional in Nederland niet wettelijk is gereguleerd, bestaat er variatie in kwaliteit en werkwijze. Het profiel- en kwaliteitsformulier stelt de advocaat in staat om de samenwerkingspartner vooraf te beoordelen op relevante aspecten, zoals opleiding, ervaring, aansluiting bij kwaliteitsregisters en beroepsaansprakelijkheid.
3. Informatie voor de scheidingscliënt over de rol van de advocaat
Het is belangrijk dat de scheidingscliënt bij de start van de scheidingsbegeleiding geïnformeerd wordt over de rol en verantwoordelijkheid van de advocaat. Dit modeldocument stelt de scheidingsprofessional in staat om dit te doen.
4. Aandachtspunten voor de scheidingsprofessional bij het begeleiden van een scheiding
Dit onderdeel bevat concrete kwaliteitscriteria voor de scheidingsprofessional.
5. Opzet voor het verslag van het gesprek tussen advocaat en cliënten
Gelet op de zorgplicht is het essentieel dat de advocaat persoonlijk met cliënten spreekt en dit gesprek documenteert. Het model biedt een gestructureerde opzet voor het vastleggen van de besproken onderwerpen en gemaakte afwegingen.
Wij zien dit protocol als een middel om op de korte termijn de continuïteit van de samenwerking tussen scheidingsprofessional en advocaat te borgen. Voor de goede orde willen wij benadrukken dat het protocol geen dwingend keurslijf is, noch voor jou, noch voor de advocaat met wie je samenwerkt. Het is een richtinggevend document waarmee wij jou verder in je kracht willen zetten.
Voor de lange termijn pleiten we er vanuit de Scheidingsdeskundige voor dat het beroep van scheidingsprofessional wettelijk beschermd wordt. Professionals die zich bezighouden met scheidingen dienen juridisch, financieel en fiscaal deskundige te zijn. Op die manier kunnen cliënten in de schaduw van het recht begeleid worden bij het zorgvuldig tot stand brengen van afspraken over de gevolgen van de scheiding. Daarnaast dient er een verplichte beroepsaansprakelijkheidsverzekering gesloten te zijn die op alle genoemde onderdelen van de scheiding dekking biedt. Op die manier is de scheidingscliënt verzekerd van kwalitatief hoogwaardige dienstverlening.
Als het beroep van scheidingsbegeleider wettelijke bescherming krijgt, dan vinden wij het logisch dat deze groep ook in staat gesteld wordt zelfstandig gemeenschappelijke verzoeken tot scheiding in te dienen bij de rechtbank. Dat geldt tevens voor het opstellen van een overeenkomst tot ontbinding van een geregistreerd partnerschap waarbij geen minderjarige kinderen betrokken zijn. Deze procedurele bevoegdheid doet overigens niet af aan het vier ogen principe dat naar onze stellige overtuiging een belangrijke pijler blijft onder de kwaliteit van scheidingsbegeleiding.
Wij willen op korte termijn in gesprek met betrokkenen uit het werkveld (Mfn, Orde van Advocaten, Raad voor Rechtsbijstand) om te onderzoeken welke stappen nodig zijn om te komen tot wettelijke bescherming van het beroep van scheidingsprofessional en opheffen van het procesmonopolie. Of dit ooit gerealiseerd wordt is maar zeer de vraag. Het spreekt voor zich dat we daar op dit moment niet op kunnen wachten en daarom hebben we ervoor gekozen op dit moment het protocol te publiceren.
Het protocol is te vinden in onze kennisbibliotheek en is daarnaast gratis te downloaden in onze webshop.
[1] Pijnappels, K. (2024, 9 april). Afhechtingsadvocaat op de korrel. Advocatenblad.
[2] Reactie op het artikel in Advocatenblad: “Afhechtingsadvocaat op de korrel” | De Scheidingsdeskundige
[3] ‘Scheidingsadvocaten berispt en geschorst wegens ondermaats presteren’, Trouw 10-4-2026,
Ben jij als professional betrokken bij scheidingen? Wil je jouw kennis op een efficiënte manier actueel houden en verder blijven ontwikkelen? Meld je dan aan voor Permanent Actueel van De Scheidingsdeskundige.
