Kleine pensioenen, niet verevenen en ook niet verdelen of verrekenen!

Als een oudedagspensioen onder de vereveningsgrens valt, moet de waarde van het pensioen dan worden verdeeld of verrekend? De rechtbank Limburg is duidelijk dat daar geen rechtsgrond voor bestaat.

Wat was er aan de hand?
Tjeu en Mien zijn gehuwd in 2006 zonder het opmaken van huwelijkse voorwaarden. Mien is klaar met het huwelijk en dient op 20 juni 2021 een verzoek tot scheiding in. Het duurt even maar op 20 juli 2022 wordt dan eindelijk de beschikking van de rechtbank ingeschreven in de registers van de burgerlijke stand van de gemeente Maatricht.

Van de pensioenuitvoerder Aegon ontvangt Mien de volgende brief:

“Volgens de Basisregistratie Personen (BRP) bent u op 20 juli 2022 gescheiden. Dit heeft mogelijk gevolgen voor het pensioenkapitaal dat uw ex-partner, de heer “Tjeu”, heeft opgebouwd. Het pensioenkapitaal is bestemd voor de aankoop van ouderdomspensioen op de pensioendatum. U heeft volgens de wet recht op de helft van het pensioenkapitaal (de zogenaamde standaardverdeling) dat tijdens uw huwelijk is opgebouwd. Omdat met het verevend pensioenkapitaal minder dan de wettelijke afkoopgrens van € 520,35 (2022) aan jaarlijkse pensioenuitkering kan worden aangekocht, verdelen wij het pensioenkapitaal niet. Dit staat in de Wet verevening pensioenrechten bij scheiding.”

Mien zit het, naast de relationele problemen, ook financieel niet mee. Door problematische schulden staat haar geringe inkomen en vermogen onder bewind. Doordat het pensioen van Tjeu niet verevend wordt hebben de schuldeisers het nakijken. De bewindvoerder start daarom namens Mien een procedure tegen Tjeu die inhoudt dat hij de waarde van het opgebouwde pensioen alsnog moet verdelen of verrekenen. Bij de bewindvoerder is bekend dat de pensioenaanspraken van Tjeu onder de vereveningsgrens vallen.

De rechtbank Limburg overweegt:

• De Wet Verevening Pensioenen bij Echtscheiding (Wvps) is van toepassing indien de echtscheiding heeft plaatsgevonden op of na 1 mei 1995. Aan die voorwaarde is voldaan, want partijen zijn in 2022 gescheiden.
• De pensioenrechten die Tjeu heeft opgebouwd bij Aegon zijn aan te merken als ouderdomspensioen als bedoeld in de zin van artikel 1 lid 1 onder d van de Wvps.
• Pensioenrechten waarop de Wvps van toepassing is, vallen niet in de huwelijksgoederengemeenschap (art. 1:94 lid 2 onder b BW). Bij de ontbinding van die gemeenschap door echtscheiding wordt de waarde van die rechten dus niet verdeeld of verrekend.
• Als de Wvps van toepassing is op pensioenrechten is er in beginsel een recht op pensioenverevening jegens het uitvoeringsorgaan (pensioenfonds of pensioenverzekeraar). Dat recht is er niet in geval van kleine pensioenen.
• Artikel 3 lid 3 van de Wvps bepaalt namelijk dat een pensioen niet wordt verevend, indien op het tijdstip van scheiding het deel van dat pensioen, waarop recht op uitbetaling ontstaat, het in artikel 66, eerste lid, van de Pensioenwet genoemde bedrag niet te boven gaat.
• Op de datum van inschrijving van de echtscheidingsbeschikking (20 juli 2022) bedroeg het in artikel 66, eerste lid, van de Pensioenwet genoemde bedrag € 520,35 per jaar. Nu het recht op uitbetaling blijkens de opgave van Aegon minder dan € 520,35 bedraagt, is het bedrag te laag voor verevening.

Geconcludeerd kan worden dat kleine pensioenen die onder de vereveningsgrens vallen niet worden verevend, verdeeld of verrekend.

Belang voor de praktijk
Op zichzelf biedt deze uitspraak geen nieuwe inzichten. Toch is het goed om dit nog even op het netvlies te hebben als scheidingsprofessional. De hoofdregel is duidelijk: als het te verevenen deel onder de afkoopgrens valt, blijft die pensioenvoorziening buiten de afwikkeling van de scheiding.

Deze wettelijke regeling kan echter tot onrechtvaardige situaties leiden. In 2022 hebben wij een opmerkelijke uitspraak van het Hof Arnhem-Leeuwarden behandeld waarbij maar liefst zes kleine pensioenvoorzieningen buiten de afwikkeling van de scheiding bleven omdat zij onder de vereveningsgrens vielen. Het hof vond het in die situatie onvoldoende om te oordelen dat de eisen van de redelijkheid en billijkheid meebrachten dat de 6 pensioenvoorzieningen die onder de vereveninggrens vallen alsnog moesten worden verrekend of verdeeld. Dat leidde tot een situatie dat één van beide partners een aanzienlijk grote pensioenvoorziening na de scheiding behield. Hier zien we dat deze doelmatigheidsregeling (vereveningsgrens) enorm kan knellen.

Deze onrechtvaardigheid kan in de praktijk in veel gevallen eenvoudig weggenomen worden door eventuele andere pensioenvoorzieningen met afwijkende percentages te verevenen. Via die weg creëer je onder aan de streep een situatie waarbij ex-echtgenoten in een gelijke positie geraken. Andere optie is kiezen voor verrekening van pensioen met ander vermogen.

In onze modelconvenanten wordt standaard aandacht besteed aan de kleine pensioenen. Het volgende is daarover opgenomen:

Gelet op het bepaalde in artikel 3 lid 3 Wet Verevening Pensioenrechten bij Scheiding (kleine pensioenen) komen de in dit artikel genoemde rechten onder @ en @ niet in aanmerking voor de hierna overeengekomen afspraken, die betrekking hebben op de in dit artikellid genoemde aanspraken.

@(Optie 1) Dat de genoemde pensioenvoorziening(en) gelet op het bepaalde in artikel 3 lid 3 Wet verevening pensioenrechten onder @ en @ buiten de verevening vallen leidt tot een gering verschil in de financiële positie van de man en de vrouw ten aanzien van het oudedagspensioenpensioen. De man en de vrouw accepteren het gevolg van deze wettelijke bepaling. 

@(Optie 2) De man en vrouw vinden het niet redelijk dat het oudedagspensioen dat is opgebouwd bij:

• @
• @

buiten de verevening blijft/blijven en hebben daarom gekozen voor afwijkende vereveningspercentages ten aanzien van de oudedagsvoorzieningen die op grond van de wet verevend dienen te worden. Daarbij is rekening gehouden dat bovengenoemde pensioenen onder de vereveningsgrens vallen. Voor een nadere uitwerking van deze regeling wordt verwezen naar art. @. (variant afwijkend vereveningsdeel)

Dit helpt jou bij een zorgvuldige vastlegging van de pensioenafspraken.

--------------------------------------------------------------------------------------------------------

Op 6 november 2023 hielden Jasper Horsthuis en Mark Heemskerk een webinar over de nieuwe Pensioenwet en scheiden. Wat is er nadien op dit op dit vlak gebeurd? En wat is de huidige stand van zaken? Mark en Jasper praten je helemaal bij op 11 november 2025 tijdens een lunchwebinar van één uur.