Huwelijkse voorwaarden met “wettelijke gemeenschap van goederen”, oud of nieuw recht?

Cliënten trouwen in 2020 onder huwelijkse voorwaarden die inhouden dat er een “wettelijke gemeenschap van goederen” van kracht is. Een paar weken voor het huwelijk verwerft de man een woning. Is de nieuwe of oude gemeenschap van goederen van kracht? Behoort de woning tot de huwelijksgemeenschap?

Inleiding - Theoretisch kader
Kort voor het huwelijk hebben Mehmet en Vildan samen een koopcontract ondertekend voor de aankoop van een woning. Enkele weken later wordt er een nieuw koopcontract opgesteld waarbij alleen Mehmet de woning koopt. De woning wordt kort daarna aan Mehmet geleverd. De woning wordt gekocht voor € 447.500. De bijkomende kosten bedragen € 14.953. De man sluit bij de Rabobank een financiering af van € 455.000.

Mehmet heeft ook nog een appartement in Marokko.

Mehmet en Vildan trouwen enkele weken later en laten voor het huwelijk huwelijkse voorwaarden opstellen. Deze bevatten onder andere de volgende bepaling: “Tussen de partners bestaat de wettelijke gemeenschap van goederen”.

Op 8 februari 2023 is het huwelijk ontbonden. Cliënten twisten over de uitleg van de huwelijkse voorwaarden. Volgens Mehmet is bedoeld aan te sluiten bij het nieuwe recht en vallen beide woningen niet in de huwelijksgemeenschap. Volgens Vildan is het juist de bedoeling geweest dat het oude recht van toepassing is waardoor het voorhuwelijkse vermogen van Mehmet door boedelmenging tot de gemeenschap is gaan behoren.

Overweging Hof Amsterdam
Omdat partijen van mening verschillen over de uitleg van de huwelijkse voorwaarden, moet deze uitleg plaatsvinden aan de hand van de zogenaamde Haviltexmaatstaf. Naast de tekst van de huwelijkse voorwaarden, die een belangrijk vertrekpunt zijn, kunnen de omstandigheden van het geval meebrengen dat een andere (dan de taalkundige) betekenis aan de bepaling van de huwelijkse voorwaarden moet worden gegeven. Bij toepassing van de Haviltexmaatstaf bij de uitleg van huwelijkse voorwaarden komt mede gewicht toe aan wat de notaris in het kader van zijn voorlichting aan partijen heeft meegedeeld over de inhoud en strekking van de bepalingen in de huwelijkse voorwaarden.

Door middel van het maken van huwelijkse voorwaarden kunnen de (aanstaande) echtgenoten het ontstaan van een huwelijksgemeenschap voorkomen of de omvang daarvan beperken of, als het gaat om een beperkte wettelijke gemeenschap ontstaan op of na 1 januari 2018, juist uitbreiden.

Bij e-mailbericht van 9 mei 2020, gericht aan de vrouw, heeft een medewerker van het notariskantoor dat de huwelijkse voorwaarden voor partijen heeft opgesteld, de ontwerpakte naar de vrouw gestuurd. In dit bericht is onder meer opgenomen:

“U kiest voor de gemeenschap van goederen. Dit is een eenvoudig systeem. De akte is daardoor ook kort.”

Partijen zijn gehuwd na 1 januari 2018. Als er geen huwelijkse voorwaarden waren opgesteld zou de wettelijke regeling van de “beperkte gemeenschap” van toepassing. Hierdoor zou het voorhuwelijkse vermogen en schulden van Mehmet privé blijven. Als Mehmet deze vermogensbestanddelen buiten de gemeenschap had willen houden had hij juist geen huwelijkse voorwaarden met Vildan hoeven op te stellen. Zijn vermogen was dan immers van rechtswege buiten de gemeenschap gebleven.

Op basis van de uitleg van de huwelijkse voorwaarden is de wettelijke gemeenschap van goederen zoals deze gold voor huwelijken gesloten vóór 1 januari 2018 van toepassing.

Mehmet dient de helft van de overwaarde van de woning in Nederland en Marokko aan Vildan te voldoen.

Belang voor de praktijk
Bij de interpretatie van huwelijkse voorwaarden is het van belang dat je in de praktijk naast het lezen van de letterlijke tekst van de huwelijkse voorwaarden ook informeert naar de bedoelingen van cliënten bij het aangaan van de huwelijkse voorwaarden. Op die manier krijg je een beter beeld van de voorwaarden die een belangrijke basis vormen voor het afwikkelen van het huwelijk.

Huwelijkse voorwaarden kunnen, net als alle andere overeenkomsten, onduidelijkheden (leemtes) bevatten. In de praktijk zal bij de interpretatie van huwelijkse voorwaarden naast de tekst, die een belangrijke pijler voor de afspraak vormt, ook gekeken moeten worden naar de omstandigheden van het geval.

In deze casus had het probleem in onze ogen makkelijk voorkomen kunnen worden door duidelijk op te nemen welke “wettelijke gemeenschap van goederen” er bedoeld was. Zoals we uit deze uitspraak kunnen concluderen, gaat dit in de praktijk toch nog wel eens mis.

Wil je je verdiepen in de knelpunten van het nieuwe huwelijksvermogensrecht zoals dat geldt vanaf 2018? Jasper Horsthuis vertelt je er graag meer over in de digitale bijeenkomst Knelpunten afwikkeling nieuwe beperkte gemeenschap.