Auto verkopen tegen lagere waarde in het zicht van de scheiding, mag dat?

Rechtbank Gelderland oordeelde op 14 maart 2025 over scheiding waarbij een auto vlak vóór de scheiding onder de getaxeerde waarde werd verkocht. Deze uitspraak onderstreept het belang van een zorgvuldige vermogensafwikkeling en waakzaamheid voor benadeling van de gemeenschap door één van de echtgenoten.

Wat was er aan de hand? 
Maarten en Vera zijn voor 1 januari 2018 gehuwd in de wettelijke gemeenschap van goederen. Op 18 april 2024 wordt het verzoek tot scheiding ingediend waardoor de gemeenschap wordt ontbonden.

Tot de gemeenschap behoren 4 auto’s. Ten aanzien van 1 auto hebben Maarten en Vera discussie. De auto is op 11 april 2024 getaxeerd op een waarde van € 22.000. Maarten heeft de auto echter verkocht voor slechts € 15.000. Dit bedrag is op 18 april 2024 door een derde betaald door bijschrijving op de bankrekening van Maarten. Maarten stelt dat hij de auto slechts voor € 15.000 kon verkopen, omdat de auto slecht gespoten was en grotendeels moest worden gedemonteerd. Daarnaast waren de pasnaden (kieren of naden tussen de verschillende carrosseriedelen) van de auto niet meer in goede staat. Maarten stelt dat hij de auto snel moest verkopen, omdat hij zijn schuldeisers moest aflossen. Hij had daarom geen tijd om te onderhandelen over de verkoopprijs.

Vera kan zich daar niet in vinden en stelt dat zij recht heeft op de helft van € 22.000 in plaats van de helft van € 15.000. Zij geeft daarbij aan dat de auto nog gewoon in het bezit is bij Maarten. Zij doet een beroep op artikel 1:164 BW. Dit artikel bepaalt het volgende:

“Indien een tussen de echtgenoten bestaande gemeenschap van goederen door één van hen is benadeeld doordat hij na de aanvang van het geding of binnen zes maanden daarvóór lichtvaardig schulden heeft gemaakt, goederen der gemeenschap heeft verspild, of rechtshandelingen als bedoeld in artikel 88 van dit boek zonder de vereiste toestemming of beslissing van de rechtbank heeft verricht, is hij gehouden na de inschrijving van de beschikking waarbij de echtscheiding is uitgesproken, de aangerichte schade aan de gemeenschap te vergoeden.”

De rechtbank stelt Vera in het gelijk en overweegt:

Het staat vast dat Maarten de auto, een gemeenschapsgoed, zonder toestemming van Vera heeft verkocht tegen onzakelijke condities. Bij de waardebepaling was tevens rekening gehouden met de algehele staat waarin de auto zich bevond. Maarten heeft daarnaast geen inzage gegeven aan wie de auto is verkocht en weerspreekt Vera ook niet ten aanzien van haar stelling dat Maarten de auto nog in gebruik heeft en dat deze ook nog in zijn garage staat. Maarten heeft ook geen koopovereenkomst overgelegd. Hierdoor kan de rechtbank niet vaststellen wat de overeengekomen verkoopprijs was.

De rechtbank oordeelt daarom dat is voldaan aan de vereisten van artikel 1:164 BW. Maarten is gehouden de schade aan de gemeenschap te vergoeden. Het bedrag van € 15.000 is op 18 april 2024 bijgeschreven op de bankrekening van Maarten met nummer [nummer] en zal worden meegenomen bij de verdeling van de banksaldi. De rechtbank stelt daarom de schade vast op het verschil tussen de taxatiewaarde van € 22.000 en het ontvangen bedrag van € 15.000, wat neerkomt op een bedrag van € 7.000. Maarten is gehouden dat bedrag aan de gemeenschap te vergoeden, waardoor Maarten per saldo een bedrag van € 3.500 aan Vera dient te voldoen.

Belang voor de praktijk
Bij de afwikkeling van een scheiding ligt het risico op de loer dat een van beide toekomstige ex-partners goederen onjuist waardeert of zelfs verzwijgt. Dit kan leiden tot oneerlijke situaties en mogelijke (juridische) escalatie. Het is van groot belang om als professional alert te zijn op signalen van mogelijk onethisch gedrag. Hierbij kun je denken aan (niet limitatief):

• Ontwijkend, zenuwachtig en defensief gedrag en terughoudendheid om informatie te verschaffen.
• Ongebruikelijke transacties tijdens of kort voor de scheiding. Hierbij kun je denken aan geldopnames, verkoop van goederen aan vrienden of familieleden.
• Een partner die wil voorkomen dat er een objectieve waardering van een goed plaatsvindt.

Om dit risico te voorkomen is het wenselijk dat je een strakke regie houdt bij het opstellen van de boedelbeschrijving. Wees duidelijk richting cliënten dat alles op tafel dient te komen. Wijs cliënten ook op de risico’s van verzwijging van goederen dat op grond van artikel 3:194 lid 2 BW kan leiden tot het verbeuren van het volledige goed aan de ander. Ook verkeerde waarderingen kunnen op grond van artikel 3:196 BW leiden tot vernietiging van de verdeling.

Heb je toch twijfels dan kun je voorstellen om de boedelbeschrijving notarieel en onder ede op te laten stellen. Cliënten dienen dan de juistheid en volledigheid van de boedelbeschrijving onder ede vast te stellen. Indien één van beide deelgenoten dan nog steeds goederen verzwijgt, pleegt deze meineed waarop een zware strafrechtelijke sanctie rust. Hierbij kun je denken aan een gevangenisstraf.

Meer weten over het relatievermogensrecht? Op 10 juni en 9 september praat Jasper Horsthuis je tijdens een lunchwebinar weer bij over alle actualiteiten. 

Zien we jou ook bij het Scheidingsdeskundige Congres op vrijdag 20 juni a.s. in Driebergen?