29 april 2025
Ook met professionele begeleiding van een mediator kan een ouderschapsplan gebreken vertonen. In deze uitspraak van Hof Amsterdam zien we hoe afspraken die tijdens mediation zijn gemaakt, alsnog leiden tot strijd en een procedure. Wat ging er mis en welke lessen kunnen hieruit worden getrokken?
Ook met professionele begeleiding van een mediator kan een ouderschapsplan gebreken vertonen. In deze uitspraak van Hof Amsterdam zien we hoe afspraken die tijdens mediation zijn gemaakt, alsnog leiden tot strijd en een procedure. Wat ging er mis en welke lessen kunnen hieruit worden getrokken?
Wat was er aan de hand?
Vader en moeder zijn van 2006 tot 2023 met elkaar gehuwd geweest. Tijdens het huwelijk zijn kind 1 (2010) en kind 2 (2017) geboren. De ouders hebben zich bij de scheiding laten bijstaan door een mediator. Onder diens begeleiding zijn afspraken gemaakt over (onder meer) de zorgverdeling en de kosten van opvoeding en verzorging van de kinderen. Deze afspraken zijn vastgelegd in een ouderschapsplan en omvatten – voor zover hier relevant – het volgende:
De vader en de moeder zijn verdeeld over zowel de zorgregeling, de vakantieregeling als de financiële afspraken.
Zorgregeling en vakantieregeling
Standpunten moeder
Moeder wenst de zorgregeling aan te passen zodat de kinderen meer bij hun vader zijn. De moeder zou graag een zorgregeling willen waarbij de kinderen ook om de week van zondag op maandag bij de vader zijn, zodat hij meer mee kan krijgen van de schoolroutine. Met de huidige zorgregeling wisselen de kinderen telkens op zaterdag of zondag van verblijf, waardoor zij nooit een volledig weekend bij de vader kunnen zijn. Ze stelt dat de afspraken tot stand zijn gekomen op het moment dat zij nog samenwoonde met de vader. Zij had destijds nog geen zicht op de woonsituatie na scheiding.
Ten aanzien van de vakantieregeling wenst de moeder dat de regeling specifieker wordt geformuleerd en vastgelegd. De huidige regeling is volgens haar te vrijblijvend en leidt tot discussies en verdrietige kinderen.
Standpunten vader
Vader wil de huidige regeling in stand houden omdat hij de huidige zorgregeling heeft geplooid rondom zijn full time baan. Aanpassing van de vakantieregeling is volgens hem niet nodig.
Wettelijk kader
De rechter mag een bestaande afspraak over de zorg en opvoeding van de kinderen wijzigen als één van de ouders daarom verzoekt. Dat kan alleen als er sprake is van een verandering in de omstandigheden, of als de eerdere afspraken zijn gemaakt op basis van onjuiste of onvolledige informatie. Bij het nemen van een nieuwe beslissing kijkt de rechter altijd naar wat in het belang van het kind is.
Beoordeling Hof
Het hof wijzigt de afgesproken zorgregeling niet. Er is door moeder geen overtuigend belang aangetoond voor een extra nacht bij de vader. Het hof laat daarbij meewegen dat de vader 40 uur werkt en de moeder 24 uur. Wel stelt het hof, vanwege terugkerende conflicten, een concrete vakantieregeling vast zoals voorgesteld door de moeder. Beide ouders worden geacht hulpverlening te volgen om hun ouderschap beter vorm te geven bij voorkeur volgens de SCHIP-methode.
Belang voor de praktijk
Ouders moeten afspraken maken over de zorgverdeling van hun kinderen in een emotionele periode, waarin er vaak nog weinig zicht is op hun toekomstige woon- en werksituatie. Ook de balans tussen zorgbelasting op de momenten dat de kinderen bij hen zijn en de behoefte aan vrije tijd wordt pas duidelijk zodra de zorgregeling daadwerkelijk loopt. Het fysieke gemis van de kinderen en de emotionele impact daarvan worden in deze fase vaak onderschat.
Dit alles vraagt om zorgvuldige begeleiding door een ervaren scheidingsprofessional, zodat er afspraken worden gemaakt die gericht zijn op duurzaamheid. Het eventueel inbouwen van proefperiode voor de zorgregeling met een evaluatiemoment kan helpend zijn om latere conflicten te voorkomen.
In de praktijk zal een rechter het overeengekomen reguliere zorgschema, op grond van de wettelijke kaders, niet snel wijzigen. De discussie over de vakantieregeling had mogelijk voorkomen kunnen worden als, onder begeleiding van de scheidingsprofessional, vanaf het begin een meer specifieke regeling overeen was gekomen. De modeldocumenten van de Scheidingsdeskundige bieden hiervoor praktische handvatten in de vorm van een vakantieschema:
Kinderrekening en kinderalimentatie
Standpunten moeder
Moeder vindt dat de gemaakte afspraak over kinderalimentatie in strijd is met de wettelijke maatstaven en dus niet geldig is, omdat bij die afspraak ten nadele van de kinderen is afgeweken. Ze vraagt het hof om een nieuwe alimentatiebijdrage vast te stellen, rechtstreeks aan haar te betalen door vader. De kinderrekening werkt volgens haar in de praktijk niet en leidt tot conflicten.
Standpunten vader
De vader is het daar niet mee eens. Volgens hem voldoet de gemaakte afspraak wél aan de wettelijke eisen en is er hooguit een klein verschil met de eerder door de mediator berekende draagkrachtverhouding. Hij ontkent dat de kinderrekening niet functioneert.
Beoordeling Hof
Het hof oordeelt dat de alimentatieafspraak uit het ouderschapsplan nietig is, omdat deze afwijkt van de wettelijke maatstaven ten nadele van de kinderen. Daarmee volgt het hof de lijn uit eerdere uitspraken van de Hoge Raad, waarin is bepaald dat ouders geen afspraken mogen maken die afdoen aan de wettelijke minimumnormen voor kinderalimentatie. De ouders hadden – onder begeleiding van een mediator – afgesproken maandelijks geld op een gezamenlijke kinderrekening te storten. Daarbij is (bewust) afgeweken van de draagkrachtberekening die de mediator zelf had opgesteld. Met name de vader droeg structureel te weinig bij, en wettelijke indexatie ontbrak. Hierdoor kon niet volledig in de behoefte van de kinderen worden voorzien en ontstonden spanningen tussen de ouders.
Als een ouder zich herhaaldelijk niet houdt aan de gemaakte afspraken en/of als een kinderrekening zorgt voor discussies en spanningen zorgt tussen ouders, kan de rechter de regeling stopzetten. Het hof verwijst in dit verband naar een recent arrest van de Hoge Raad. Daarin is bevestigd dat financiële afspraken uit een ouderschapsplan – zoals die over een kinderrekening – kunnen worden beëindigd via ontbinding, wanneer sprake is van wanprestatie. In zo’n geval wordt de afspraak gezien als een verbintenis tussen ouders, waarbij structureel tekortschieten van één van hen grond kan zijn voor beëindiging van de regeling.
Het hof stelt daarom een nieuwe, rechtstreeks door de vader aan de moeder te betalen bijdrage vast en gelast de opheffing van de kinderrekening.
Belang voor de praktijk
De uitspraak laat zich niet uit over waarom in het ouderschapsplan is afgeweken van de draagkrachtberekeningen die de mediator had opgesteld. Toch is het oordeel van het hof over de financiële afspraken in het ouderschapsplan een duidelijke waarschuwing. Een scheidingsprofessional dient scherp te blijven op het uitgangspunt dat kinderalimentatie altijd minimaal moet voldoen aan de wettelijke maatstaven en jaarlijks moet worden geïndexeerd. Afspraken die daar structureel van afwijken – ook als ouders het daar samen over eens zijn – houden juridisch geen stand en kunnen schadelijk zijn voor de positie van het kind.
Conclusie
Bovenstaande uitspraak bevat een aantal belangrijke elementen die in veel mediation trajecten van ouders met kinderen, zullen voorkomen. Als scheidingsprofessional heb je een sleutelrol in het begeleiden naar afspraken die op lange termijn standhouden en ruimte laten voor evaluatie en bijstelling. Zorg ervoor dat zowel de afspraken over de zorgverdeling als de financiële afspraken – zoals een kinderrekening – helder, concreet, evenwichtig én juridisch houdbaar zijn, om toekomstige strijd te voorkomen.
Naar aanleiding van dit artikel hebben we de bepalingen in het Werkblad ouderschapsplan en Ouderschapsplan-modeldocumenten die zien op evaluatie en periodieke bijstelling van de afspraken, aangescherpt. Als je een abonnement hebt op praktijkondersteuning, dan vind je deze documenten in de kennisbibliotheek in jouw persoonlijke leeromgeving. De documenten zijn tevens verkrijgbaar in onze webshop.
De Scheidingsdeskundige biedt diverse (verdiepende) opleidingen omtrent het thema Kinderen&Scheiden, zoals:
Ben jij als professional betrokken bij scheidingen? Wil je jouw kennis op een efficiënte manier actueel houden en verder blijven ontwikkelen? Meld je dan aan voor Permanent Actueel van De Scheidingsdeskundige.
